Tâm lý học: Giải mã hiện tượng “khoe hàng” trên mạng

“Khoe hàng” là cách nói “bóng bẩy” của hiện tượng một số người, nhất là các bạn trẻ thích đăng ảnh lộ liễu, ảnh khỏa thân, ảnh gợi cảm lên mạng. Trước đây, khi chưa có mạng, một số người cũng đã có hiện tượng thích “khoe của” ở ngoài đường, trong ngõ hẹp, công viên tối hay lối vào nhà vệ sinh công cộng. Cách khoe hàng như thế rất nguy hiểm, nhất là khi bị người khác tấn công, bắt giữ, đánh đập và giao cho công an. Khi có mạng internet, sở thích không giống ai này đã tiếp tay cho những người “mắc bệnh” này có cơ hội thể hiện khát khao của mình, mà lại an toàn hơn.

Đã có nhiều bài viết phê phán những sở thích này bằng những từ ngữ như quái đản, biến thái, bệnh hoan. Nhưng xét về khía cạnh tâm lý học, đây là hiện tượng “lệch lạc tình dục”, đã được nói đến từ lâu với thuật ngữ “phô dâm” hay “tình dục phô bày”, thuật ngữ tiếng Anh gọi là “Exhibitionism”.

Phô dâm (hay còn gọi “loạn dâm phô trương”) là hiện tượng đạt được khoái cảm tình dục khi mà phô bày hoặc tự kích thích bộ phận sinh dục của mình trước mặt người khác ngay tại giữa nơi công cộng. Càng đông người nhìn ngắm thì người bệnh càng tỏ ra thích thú. Trước đây người ta cứ tưởng chứng bệnh này thường gặp ở nam, nhưng đó là do nữ ít có cơ hội phô bày, “khoe hàng” ở bên ngoài hơn, cộng với những kì thị về giới trong lĩnh vực tình dục, khiến cho những “bệnh nhân” nữ phải che giấu sở thích của mình. Khi có mạng xã hội, chị em được dịp “bung ra” như cá đang mắc cạn gặp mưa rào. Bây giờ người ta thấy chứng bệnh này đã “phát triển” ở cả nam và nữ.

Tâm thần học cho rằng, những hành động để lộ cơ thể chỉ được xem là bệnh (phô dâm) khi nó gây rắc rối cho cuộc sống hoặc năng lực hoạt động của một cá nhân. Phô dâm, hay “khoe hàng” là một dạng rối loạn tâm thần, khiến người bệnh có thôi thúc phơi bày cơ quan sinh dục  trước trước bàn dân thiên hạ. Biết là bị “ném đá”, bị phiền phức nhưng không làm không chịu được. Giống như người bị nghiện một thứ gì đó, biết nó có hại, song khó dừng hành vi ấy.

Khoe hàng trên mạng là biểu hiện của chứng rối loạn tình dục được gọi là “Phô dâm”, thường gặp ở cả nam và nữ…

 Phô dâm hay “khoe hàng” là một trong những hình thức lệch lạc tình dục. Sở dĩ gọi như vậy vì đối tượng không đòi hỏi phải có quan hệ tình dục thông thường mới đạt khoái cảm. Người phô dâm chỉ cần được phô bày những thứ cần phải kín đáo nhất ra trước đối tượng khác giới hay cho nhiều người nhìn thấy là thấy sung sướng rồi, không cần gì hơn. Người bệnh càng hết sức sung sướng nếu nạn nhân tỏ ra sợ hãi, phản ứng mạnh hay xấu hổ bỏ chạy. Trên mạng, khi “bệnh nhân” càng bị chửi bới, ném đá, mắc nhiếc, có nhiều người bấm nút like (thích) hay comments, đối tượng cành thích, càng vui, sẽ tìm cách tung ảnh nóng hơn nữa, sexy hơn nữa.

Trước đây, những người mắc chứng phô dâm thường tìm nơi hẻo lánh, quãng đường vắng vẻ, nơi thường có người qua lại, hoặc ở cửa các nhà vệ sinh công cộng để thực hiện hành vi của mình. Ngày nay, họ chỉ việc ngồi nhà, dùng webcam để “show hàng”, hay post ảnh nóng của mình lên, rồi ngồi chờ phản ứng của cộng đồng mạng.

Chứng phô dâm, “khoe hàng” này không phân biệt độ tuổi, giới tính, chính vì vậy, dù là người đã đứng tuổi đến thanh niên hiền lành, lịch sự, ngoan ngoãn cũng có thể mắc phải. Lệch lạc tình dục kiểu phô dâm là hành vi lệch lạc tĩnh, nghĩa là đối tượng không có ý tấn công, chiếm đoạt tình dục để thỏa mãn, chỉ “khoe thế cũng thích rồi”.

Nguyên nhân của chứng phô dâm, “khoe hàng” có rất nhiều. Thông thường là do rối loạn quá trình phát triển tâm lý trong thời thơ ấu, chẳng hạn như trẻ đã từng bị lạm dụng tình dục, bị chứng kiến cảnh bố mẹ sinh hoạt tình dục ngay cạnh mình rồi bị ám ảnh, sống nơi tập thể phức tạp, cảnh chung đụng, phơi bày thường xuyên. Ngoài ra, phải kể đến sự ảnh hưởng từ các loại sách báo, văn hóa phẩm đồi trụy, các trang web đen có nội dung không lành mạnh. Trên thực tế, một bộ phận người mắc bệnh khởi phát từ lối sống buông thả. Theo nghên cứu của các nhà khoa học Mỹ đã chỉ ra rằng, người mắc chứng phô dâm có dấu hiệu của tổn thương thần kinh và rối loạn gen.

Bệnh phô dâm hay sở thích “khoe hàng” không thể không liên quan tới xã hội, tới người khác, vì vậy nếu ý thức được bệnh của mình, đối tượng chủ động tìm kiếm chuyên gia để chữa trị thì tốt. Bệnh phô dâm thường được chữa trị bằng việc kết hợp giữa liệu pháp tâm lý, uống thuốc và một số phương pháp khác.

Hiện tượng khoe hàng trên mạng thì đang biến thái khôn lường. Lúc đầu, đa số các bạn chỉ đưa những ảnh chu môi, nheo mắt, phình má hay khoe móng tay móng chân. Chỉ một số ít thích chụp ảnh lộ ngực. Những bạn đó nhận được nhiều comment (bình phẩm) và nhiều lời khen ngợi nên càng ngày càng chụp nhiều ảnh lộ sâu hơn”.  Không chỉ tự sướng bằng những bức ảnh “khoe hàng tự sướng”,  một số bạn trẻ, học sinh còn viết kèm những lời chú thích ảnh rất phản cảm như: “hàng khủng”, “girl thiếu boy”, “girl còn trinh thích rinh trai đẹp”.

Tiến sỹ xã hội học Trịnh Hòa Bình, Trung tâm nghiên cứu dư luận xã hội – Viện Khoa học xã hội Việt Nam, thì cho rằng, hiện tượng giới trẻ tự chụp ảnh khoe cơ thể và phát tán lên mạng phản ánh sự lệch lạc trong quan niệm về giá trị sống. Điều cần đậy lại thì các em lại khoe ra và tưởng thế là hay, là đẹp.

Hiện tượng các em thích chụp ảnh khoe thân trên mạng rất nguy hại. Ban đầu có thể chỉ là cởi bỏ quần áo, khoe ngực, khoe mông. Nhưng khi đã bập sâu vào cuộc chơi, những thách thức từ bản thân và bạn bè sẽ không dừng lại ở điều đó. Bản thân các em đang ở độ tuổi trưởng thành, các tuyến hoóc môn sinh dục phát triển cao. Khi tự phô bày thân thể trên mạng cho người khác xem cũng như đang tự mình thỏa mãn cho mình. Để tự thỏa mãn và được những lời khen ngợi từ đối phương, người đó sẽ có ham muốn cao hơn bình thường, thậm chí là dẫn đến chứng… nghiện tình dục.

          Để đối phó với trào lưu này, phải thực hiện nhiều biện pháp đồng bộ, tổng thể. Quản lý mạng phải chặt chẽ. Giáo dục phải chú trọng hơn đến giáo dục lối sống, gía trị sống. Gia đình phải dành thời gian “để mắt” đến con hơn… Đặc biệt, cộng đồng mạng và phía truyền thông cần có “chiến lược” hơn. Bỏ mặc, không ai thèm để ý là cách tốt nhất chống lại hiện tượng “khoe hàng”. Khoe mà không ai chú ý thì cũng chán, cũng thôi. Song yêu cầu này rất khó, bởi xã hội phức tạp, không ai bắt tất cả mọi người đều “chống lại khoe hàng” được, nên vẫn có một bộ phận tung hô, khen ngợi, khiến đối tượng càng phấn khích, lao vào làm tiếp. Chính vì vậy, đấu tranh với hiện tượng “khoe hàng trên mạng” vẫn là cuộc chiến lâu dài, gian khổ…

Đinh Thủy