Kỹ năng sống: Từ chối hiệu quả

Cho bạn vay tiền hết lần này đến lần khác mà họ không trả, khiến bạn ấm ức suốt; nể lời mời nhiệt tình của nhóm bạn, nên bạn uống say, dẫn đến tai nạn; bị “người quen” gạ gẫm vào nhà nghỉ “tâm sự”, ngại từ chối nên cũng đi theo, kết quả là bạn bị hại… đó chỉ là 3 trong hàng trăm, hàng ngàn ví dụ bạn không có kỹ năng từ chối, khiến bản thân mình bị thiệt, bị hại, bị lừa.

Với người lạ, từ chối rất dễ. Nhưng chúng ta thật khó từ chối lời mời, lời đề nghị, yêu cầu của những người thân quen, bởi ta luôn sợ làm họ buồn, thất vọng, nên cứ đắn đo, rồi cuối cùng bị người ta lôi đi, cuốn theo.

Với người lạ, người chẳng liên quan gì tới cuộc sống của bạn, nếu bạn không muốn, không thích, cứ nói “tôi không có”, “tôi không muốn”, “cảm ơn, tôi không muốn”… một cách thẳng thừng. Họ yêu bạn hay giận bạn cũng chẳng ảnh hưởng gì tới hòa bình thế giới đâu mà bạn sợ.

Với người thân quen (bạn bè, anh em họ hàng, đồng nghiệp…), bạn cần phải từ chối một cách khéo léo, sao cho mình vẫn không phải làm những điều mình không muốn, nhưng cũng không để tổn thương tới các mối quan hệ giữa bạn và họ. Thế mới cần đến “kỹ năng” (skill).

Xin gợi ý với các bạn công thức từ chối hiệu quả để bạn tham khảo, còn thực hiện nó, tùy cơ ứng biến. Công thức này được gọi là công thức ba đoạn YES – NO – YES!

Công đoạn 1: Tỏ ra vui vẻ, hào hứng, cảm động, cảm ơn vì được yêu quý, vì được tin tưởng, mời mọc.

Ví dụ:

  • Trong bữa nhậu có rượu: “Tuyệt nhỉ, trời mát thế này mà rượu thịt chó thì nhất quả đất!”
  • Rủ đi xem: “Hay đấy, gần 6 năm mình chưa đi xem phim ở rạp bao giờ”
  • Được tặng quà (mà không muốn nhận): “Trời ơi, cảm động quá, không ngờ mình lại có vinh dự thế này à?”

Công đoạn 2: Đưa ra lý do hợp lý để từ chối, trì hoãn với sự tiếc nuối vô hạn.

Ví dụ: 

  • Trong bữa nhậu có rượu: “Nhưng tiếc quá, mình vừa uống thuốc, phải kiêng rượu vài ngày”, “Sao mình đen thế, được bữa ngon thế này, thế mà lại vừa uống với đám bạn ở công ty”, “Tiếc thật, tí nữa mình lại phải đi gặp bạn gái, uống nhiều bị bạn ấy coi thường, nên chỉ uống tí ti cho vui thôi nhé…”
  • Rủ đi xem: “Tiếc quá, bà cô ruột mình vừa ở quê lên viện Bạch Mai mổ ruột thừa, tí mình vào trông bà”, “Bà xã mình vừa gọi bảo tối nay đưa bà ấy đi thăm cô bạn mới sinh con ở viện Phụ Sản”…
  • Được tặng quà (mà không muốn nhận): “Em thấy mình chưa đáng để hưởng vinh dự này”, “Anh cứ giữ giúp em, lúc khác tặng em, em sẽ xin…”

Công đoạn 3: Chấp nhận một phần bằng cách đưa ra những sự thay thế có thể chấp nhận được.

Ví dụ:

  • Trong bữa nhậu có rượu: “Mình xin uống với tất cả mâm một chén, rồi sau đó để mình túc tắc, nhấp môi cho vui thôi nhé”, ” Mình mới uống rượu, nên hẹn hôm khác sẽ hầu các bạn một chầu bét nhè”.
  • Rủ đi xem: “Hay để hôm nào rỗi, tới chủ động mời cậu nhé”, “hay mình ngồi đâu làm ly cafe rồi về, để khi khác xem phim vậy”.
  • Đặc tặng quà (mà không muốn nhận): “Anh cứ giữ giùm em, hôm nào em xin lại”, “Em xin bó hoa, còn cái nhẫn (cái phong bì,…) em xin gửi lại anh, thế là tình cảm lắm rồi”.

Công việc của tôi đã xong, bây giờ là việc của các bạn. Hãy nhớ, chỉ có một bí quyết duy nhất để học một kỹ năng sống nào đó, đó là “thực hành, thực hành, lại thực hành”. Mọi lý thuyết đều chỉ là… lý thuyết thôi mà!

Đinh Đoàn.