Gia đình Việt Nam trước cơn bão mới…

Từ nhiều đời nay, gia đình là một giá trị thiêng liêng, là bệ phóng, là bến đỗ của mỗi đời người.  Đất nước, Quốc gia là tổng cộng của nhiều gia đình hợp lại. Người nước ngoài, đặc biệt là người Phương Tây ngỡ ngàng trước những tình cảm của người Việt Nam dành cho gia đình. Đâu đâu người ta cũng nói rằng “Chúng ta có nhiều nơi để đi, nhưng chỉ có một nơi để về, đó là gia đình, là về nhà”.

Bước sang thế kỷ 21, gia đình Việt Nam đứng trước một cuộc khủng hoảng lớn, những giá trị cốt lõi, những truyền thống yêu thương, hòa thuận, trên kính, dưới nhường, vợ chồng hòa thuận, tuy hai mà một, lòng chung thủy, bến bờ bình yên, tổ ấm… đang có nguy cơ mai một.

Hình ảnh: Tọa đàm về giữ gìn hạnh phúc gia đình nhân ngày QTPN 8/3 tại Công ty Điện lực Nam Định năm 2019.

Công bằng mà nói, gia đình Việt Nam mới cũng có những đổi thay tích cực. Trước tiên, gia đình dựa trên nền tảng hôn nhân tự nguyên, tiến bộ, do hai người trong cuộc quyết định. Quy mô gia đình ngày càng nhỏ, gọn, những gia đình “tam đại đồng đường”, “tứ đại đồng đường” ngày càng trở nên hiếm. Đôi vợ chồng trẻ phấn đấu, làm ăn, tự chủ, tự lập từ rất sớm. Điều kiện kinh tế gia đình ngày càng cải thiện. Đa số các gia đình được ở trong những ngôi nhà kiên cố, khang trang, tiện nghi, sạch đẹp. Điều kiện kinh tế khá giả, nên con cái cũng được chăm sóc, nuôi dưỡng tốt hơn, được tạo mọi điều kiện để được đi học, để có học vấn cao. Các gia đình không còn chỉ quanh quẩn với việc lo cho ngày hai bữa ăn, mà người ta chú trọng tới việc thưởng thức văn hóa, đi du lịch, nghỉ ngơi, vui chơi, giải trí…

Hình ảnh: Các chuyên gia tư vấn nhận bằng khen của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Tổng GĐ Đài Tiếng nói Việt Nam vì những đóng góp trong công cuộc xây dựng Gia đình Việt Nam ấm no – bình đẳng – tiến bộ (Tháng 3/2019)

Tuy nhiên, đáng lẽ khi đời sống kinh tế của các gia đình ngày càng ấm no hơn, thì các thành viên trong gia đình càng ngày càng cảm thấy hạnh phúc hơn. Nhưng ngược lại, gia đình Việt Nam đang đối mặt với những “vũng lầy” chưa biết thoát ra bằng cách nào.

Điều đầu tiên phải nói đến là tình cảm, bầu không khí gia đình không còn đầm ấm. Mối quan hệ giữa các thành viên ngày càng lỏng lẻo, ít giao tiếp. Mỗi người chạy theo một công việc riêng, niềm đam mê riêng. Vợ chồng con cái ít có thời gian ngồi cùng nhau trò chuyện, xem phim, đi uống nước, đi dạo, tâm sự chia sẻ vui buồn. Gia đình đang trở thành cái nhà trọ, cái nhà chung cư, ở đó mỗi người có một “khoảng trời riêng” của mình. Người ta cũng tìm thấy nhiều thú vui ở ngoài gia đình hơn là ở nhà.

Sức ép làm giàu, kiếm tiền quá lớn khiến người lớn không có thời gian để nghỉ ngơi, thăm hỏi họ hàng, quan tâm đến việc chăm sóc, giáo dục con cái. Nhiều gia đình đã “trăm sự nhờ bác giúp việc”. Con cái cũng chịu sức ép của học hành, không có thời gian chơi đùa, thăm ông bà, quê hương, nên ngoài giờ học, chúng làm bạn với chiếc ti vi, ipad, chiếc điện thoại thông minh.

Tình trạng bạo lực gia đình vẫn còn, tuy không phổ biến ở hình thức bạo lực thể xác, nhưng lại gia tăng ở hình thức bạo lực tinh thần, tình dục và kinh tế. Tình trạng ngoại tình, cặp bồ, sống thiếu chung thủy ngày càng trở nên phổ biến. Người vợ, người chồng khi hành động, thường nghĩ đến thú vui của bản thân, ít nghĩ đến cho người khác, thói ích kỷ, chủ nghĩa cá nhân gia tăng.

Hình ảnh: Tọa đàm, giao lưu, tư vấn về tình yêu cho học sinh trường THPT Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Bạo lực gia đình và ngoại tình là hai nguyên nhân chính dẫn tới ly hôn hiện nay.

Những tệ nạn xã hội như nghiện ngập, sống ảo, sĩ diện… cũng ngày càng trở nên phổ biến. Tình trạng sinh con thứ ba, thứ tư, phải có con trai lại bắt đầu quay trở lại sau nhiều năm được khống chế. 

Để ngăn ngừa, hạn chế, đẩy lùi sự xuống cấp của Gia đình Việt, Nhà nước đã có những can thiệp nhất định về cơ chế, chính sách, pháp luật. Chúng ta có Luật Hôn nhân – Gia đình mới, Luật bình đẳng giới, Luật phòng chống bạo lực gia đình, Luật trẻ em. Chúng ta cũng có những phong trào “Toàn dân đoàn kết, xây dựng đời sống văn hóa”, “Chiến lược hành động vì bình đẳng giới”, có các danh hiệu “Gia đình vă hóa”, “làng văn hóa”, “Khu phố văn hóa”… Tuy nhiên, nhiều nơi triển khai thực hiện mang tính hình thức, nên hiệu quả không cao.

Các nhà nghiên cứu, các phương tiện truyền thông, các tổ chức chính trị – đoàn thể, xã hội, các trung tâm tư vấn tâm lý tình cảm, các đường dây tư vấn hotline, các trang báo in, báo mạng, các diễn đàn trên mạng xã hội … đã và đang góp phần thông tin, giáo dục, khắc phục những lệch lạc, khôi phục lại những giá trị tốt đẹp của Gia đình Việt. Tuy nhiên, quan trọng nhất vẫn là ý thức của mỗi người, mỗi thành viên trong gia đình.

Công ty TNHH tư vấn tâm lý – đào tạo phát triển Cá nhân & Cộng đồng (PSYCONSUL) và Văn phòng tư vấn 113 của Trung tâm tư vấn tâm lý dinhdoan.net đã và đang đồng hành với công cuộc chấn hưng Gia đình Việt. Mong muốn của chúng tôi là làm sao để mỗi gia đình thật sự là tổ ấm, là nơi chúng ta đi đâu rồi cũng muốn trở về, tìm trong đó những niềm vui, niềm hạnh phúc bình dị của mỗi cuộc đời…

Đinh Đoàn