Bài 6: Bình đẳng giới trong giáo dục SKSS cho con cái

Bài 6: Bình đẳng giới trong giáo dục SKSS cho con cái

Để đáp ứng nhu cầu và mối quan tâm về sức khỏe sinh sản, điều quan trọng là phải xem xét vấn đề đó từ khía cạnh giới. Trên phạm vi toàn thế giới, việc bạn sinh ra và lớn lên là trai hay là gái có sự khác biệt lớn. Ngay từ khi mới sinh ra, con trai và con gái thường nhận được sự chăm sóc, đối xử khác nhau từ bố mẹ, gia đình, bạn bè, thầy cô giáo và xã hội. Cả em trai và em gái nhận được những lời chỉ bảo khác nhau về việc “phải làm gì?” và phải “cư xử như thế nào?” Do vậy, cùng với thời gian khi trở thành vị thành niên, thanh niên và cả khi trưởng thành, mọi người đều tin rằng sự khác biệt giữa nam giới và nữ giới là “tự nhiên”, “bẩm sinh”. Điều đó có đúng không? Chúng ta sẽ hiểu rõ khi phân tích khái niệm giới và giới tính.

Sự khác biệt giữa nam giới và nữ giới được biểu hiện ở 2 khía cạnh cơ bản là sinh học và xã hội mà chúng ta vẫn thường gọi là giới tính và giới.

Giới tính là những đặc điểm khác biệt giữa nam và nữ về mặt sinh học chủ yếu liên quan đến chức năng sinh sản. Những điểm khác biệt này làm cho mọi phụ nữ và mọi nam giới giống như nhau ở phạm vi toàn thế giới. Ví dụ: mọi phụ nữ đều có thể mang thai và sinh con, còn mọi nam giới có thể sản xuất tinh trùng để duy trì nòi giống. Những đặc điểm giới tính này không thể thay đổi theo thời gian và không gian.

Giới là những đặc điểm khác biệt về mặt xã hội giữa nam và nữ. Nó quy định vai trò, trách nhiệm, giá trị xã hội và cách ứng xử… khác nhau giữa nam và nữ.

Ví dụ: nam giới thường có tính cách mạnh mẽ, quyết đoán, thường làm các nghề như: cơ khí, điện tử, xây dựng, đi cày, lái xe, lãnh đạo, quản lý. Nữ giới thường có tính dịu dàng, cần cù, chịu khó, thường làm các nghề như nội trợ, giáo viên, thư ký, đi giặt, nhổ cỏ…

Những đặc điểm khác biệt xã hội giữa nam và nữ chưa hề có lúc bé trai hay bé gái mới sinh ra, mà nó chỉ xuất hiện trong quá trình sống, nó “học được” trong quá trình lớn lên thông qua môi trường gia đình và xã hội. đặc điểm, vai trò giới rất khác nhau và đa dạng trong và giữ các nền văn hóa. Những đặc điểm này có thể thay đổi theo thời gian. Ví dụ: Phụ nữ có thể làm tổng thống, thủ tướng, lái máy bay, tự tin, quyết đoán; nam giới có thể làm nội trợ, thiết kế thời trang, thư ký giỏi, dịu dàng, cần cù chịu khó…

Nam giới và nữ giới, mỗi người đều có những đặc điểm khác nhau về sinh học và xã hội. Vì vậy, cả hai giới cần phải tôn trọng, chia sẻ lẫn nhau để chúng ta có thể có một cuộc sống tốt hơn.

Định kiến giới: Là những suy nghĩ mang tính cố hữu của mọi người về khả năng, loại công việc mà phụ nữ và nam giới có thể thực hiện, cũng như những giá trị tính cách nào mà phụ nữ và nam giới nên có.  Ví dụ: “nam giới là người trụ cột kiếm tiền trong gia đình”; “Phụ nữ làm việc nhà tốt hơn nam giới”; “nam giới cần mạnh mẽ quyết đoán”; “Phụ nữ nên nhẹ nhàng nhã nhặn”.

Định kiến về giới đã làm tăng thêm sự khác biệt giữa nam giới và nữ giới, có thể dẫn đến bất bình đẳng giới, thường gây ảnh hưởng tiêu cực nhiều hơn đối với phụ nữ, hạn chế tiềm năng khiến họ tự ti, an phận, thiếu tự tin trong công việc và cuộc sống.

Bình đẳng giới trong chăm sóc sức khỏe sinh sản:

Bình đẳng giới là phụ nữ và nam giới (em trai và em gái) không bị phân biệt đối xử, có được vị thế xã hội như nhau, có cơ hội như nhau và có các điều kiện cần thiết để được chăm sóc, học tập, hoạt động và cống hiến đầy đủ tài năng cá nhân cho sự phát triển. Đồng thời họ được thụ hưởng bình đẳng và công bằng những lợi ích của sự phát triển.

Do vẫn có sự phân biệt đối xử nên hiện nay trên thế giới chưa có một nơi nào, ở quốc gia nào phụ nữ (trẻ em gái) được bình đẳng với nam giới (trẻ em trai) về chính trị, kinh tế, văn hóa và pháp luật. Bất bình đẳng giới là nguyên nhân của đói nghèo, chậm phát triển.

Xã hội càng phát triển văn minh, người ta càng công nhận vai trò của phụ nữ và công nhận quyền bình đẳng của hai giới (nam – nữ) trong xã hội. Bạn nam có thể làm được những việc mà trước đây bạn nữ vẫn thường làm và ngược lại. Do vậy, chúng ta không nên có sự phân biệt, quyết định đâu là vai trò trách nhiệm riêng của nam hoặc nữ. Mỗi chúng ta đều chịu ảnh hưởng bởi những định kiến của xã hội về nam hoặc nữ, làm cản trở tới sự phát triển hài hòa của mỗi giới, do vậy chúng ta cần phải cùng nhau cởi bỏ những định kiến cũ, để xây dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn bằng cách tôn trọng, yêu thương và chia sẻ cùng nhau.

Bình đẳng giới trong chăm sóc sức khỏe sinh sản bao gồm những nội dung sau:

Thứ nhất là: Tăng cường vai trò, trách nhiệm của nam giới và kỹ năng tự bảo vệ của nữ giới bằng cách thu hút sự tham gia tích cực của nam giới vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản là một yếu tố quan trọng để đảm bảo thực hiện bình đẳng giới, tiến bộ với công bằng xã hội. Cần thu hút và khuyến khích nam giới tham gia một cách chủ động hơn nữa vào chăm sóc SKSS, có trách nhiệm hơn trong việc quyết định quan hệ tình dục khi nào, trách nhiệm trong việc có thai ngoài ý muốn, sử dụng các BPTT. Tăng cường kỹ năng tự bảo vệ của nữ giới và trẻ em gái, tăng cường giáo dục SKSS, giáo dục kỹ năng sống và giáo dục về giới .

Thứ hai là: Bình đẳng giới trong chăm sóc SKSS nghĩa là phải chăm sóc và nuôi dạy con trai con gái như nhau. Cần loại trừ mọi hình thức phân biệt đối xử với các em gái và những nguyên nhân gây ra việc “thích con trai hơn”, vì chúng sẽ dẫn đến những việc làm có hại tới đạo đức như giết hại trẻ sơ sinh là gái, hoặc lựa chọn giới tính lúc mang thai…

Thứ ba là: Bình đẳng giới trong chăm sóc SKSS, chống mọi hình thức bạo hành, đặc biệt là bạo hành tình dục đối với nữ giới. Khi có nhu cầu muốn có sự hiểu biết về chống bạo hành trong quan hệ tình dục, mọi đối tượng, đặc biệt là nữ giới,  nên đến các trung tâm tư vấn và dịch vụ chăm sóc SKSS để được tư vấn về SKSS và SKTD.

Giáo dục giới tính không phải là “nói với con về tình dục”.

Nhiều người nhầm tưởng giáo dục giới tính, giáo dục sức khỏe sinh sản là hướng dẫn con quan hệ tình dục, dạy con sử dụng bao cao su hay uống thuốc tránh thai. Thật ra, giáo dục sức khỏe sinh sản là giúp trẻ trưởng thành trong tâm thức về tư cách giới tính của mình, để các em tự tin, vững vàng khi vào đời.

Không ít bài báo về giáo dục sức khỏe sinh sản đã khuyến cáo mạnh mẽ sự cần thiết phải đưa giáo dục sức khỏe sinh sản cho đối tượng vị thành niên trong gia đình, nhà trường càng sớm càng tốt. Có bài báo còn phê phán gay gắt sự chậm trễ, lúng túng của người lớn như là một thái độ thờ ơ, không thấu hiểu mong mỏi của con em mình muốn được cha mẹ “vẽ đường” trong việc này.

Khi tìm cách chứng minh cho sự cần thiết hay mong mỏi được giáo dục sức khỏe sinh sản thì nội dung các bài viết này thường nêu các ví dụ điển hình “trỗi dậy” về sinh lý giới tính của tuổi dậy thì, về tỷ lệ nạo phá thai vị thành niên, về hậu quả lây nhiễm đường tình dục, về các biện pháp phòng tránh thai, về bao cao su hoặc viên thuốc tránh thai khẩn cấp. Có bài báo viết ca ngợi một bà mẹ như một tấm gương về sự khôn ngoan cần noi theo: bà cho sẵn vào cặp sách của con gái vài cái bao cao su, để con bà có cái “tự vệ”, khỏi lo nó gặp rắc rối dính bầu hoặc dính bệnh… mặc cho con gái bà phản ứng quyết liệt vì sợ bạn trai phát hiện. Có lẽ, bà mẹ bị ám ảnh bởi những hậu quả nhãn tiền, mà không quan tâm đúng mức đến những vết thương lòng khó lành, thường lấy đi niềm tin bản thân của con trẻ.

Những bài báo như vậy khiến người đọc, đặc biệt là các ông bố bà mẹ đang quan tâm tìm hiểu về giáo dục sức khỏe sinh sản để truyền dạy cho con sẽ không khỏi hiểu lệch lạc rằng giáo dục sức khỏe sinh sản chỉ là dạy làm “chuyện ấy” – chuyện “tình dục” trong quan hệ nam nữ.

Giáo dục sức khỏe sinh sản cho con cái không giống bác sĩ sản khoa truyền đạt, hướng dẫn kiến thức về sinh đẻ có kế hoạch trong các phòng khám thai sản. Bởi những chuyện nặng tính kỹ thuật chỉ thích hợp cho các sản phụ hay cho các cặp vợ chồng trẻ. Giáo dục sức khỏe sinh sản mang tính giáo dục cao, giúp con cái chúng ta  trưởng thành ít nhiều trong tâm thức về tư cách giới tính của mình, để các em tự tin đứng vững trước khi vào đời.

Giáo dục sức khỏe sinh sản phải thích ứng với văn hóa lối sống xã hội mà con cái chúng ta đang sống, hướng đến tình yêu hôn nhân bền vững, chứ không nhằm thỏa mãn sự hiếu kỳ nhất thời. Bởi vậy, giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên chỉ thực sự có ích khi có định hướng nội dung liên quan mật thiết đến tâm sinh lý của trẻ, đặc biệt tuổi vị thành niên. Cụ thể như:

- Giáo dục nhận biết về diễn biến tâm lý, tính cách, các tác động của môi trường sống lên sinh trưởng giới tính, ý thức và bản năng tính dục, bệnh tật và tệ nạn trong tình dục, nạn cưỡng dâm, lạm dụng tình dục và các phản ứng phản xạ tốt xấu qua lại.

- Là những lời tâm sự trải nghiệm gần gũi về tình bạn khác giới, giúp trẻ hiểu mình biết người, vượt qua thời kỳ phát dục, kiểm soát bản thân trong thời kỳ có những xung động bản năng trỗi dậy.

- Giáo dục sức khỏe sinh sản cho vị thành niên phải hứa đựng những thông điệp giúp trẻ có những nhận thức quý báu về các giá trị chuẩn mực, về văn hóa lối sống trong quan hệ nam nữ.

- Thực hành tình huống những kỹ năng giao tiếp cần thiết làm chủ bản thân (khi bị trêu ghẹo, lạm dụng, gạ gẫm) hướng tới sự lành mạnh về tinh thần và thể chất dài lâu…

Làm được như vậy, giáo dục sức khỏe sinh sản sẽ là con đê vững chắc thường trực từ trong ý chí chế ngự bản năng, ngăn chặn hiệu quả những cơn lũ quái ác bất thường như tia chớp quét qua mỗi cuộc đời không chỉ một lần, đảm bảo cho một cuộc sống lứa đôi lâu bền mai sau.  Các bậc cha mẹ hãy truyền lại cho con “thanh bảo kiếm” này, hãy tin nó mạnh hơn rất nhiều, chứ không yếu đuối như những bao cao su phòng vệ được giấu kín trong túi hay trong cặp sách thường lỡ nhịp chỉ còn biết hối tiếc.

Thứ Hai , Tháng Tám 09, 2010 08:17
Tháng 7
11

Giáo dục kỹ năng sống: Ngay và luôn… 10:57Sáng

Hôm nay đọc báo thấy có em thí sinh đi thi đại học quên máy tính (máy tính cầm tay, để cộng, trừ, nhân, chia, không phải...

Tháng 7
07

Tâm lý học đám đông: Hiện tượng a dua theo phong trào… 12:55Chiều

Một đám đông các bạn trẻ chen lấn xô đẩy để được ăn một món ăn miễn phí, túm lại “đánh hội đồng” một nạn...

Tháng 7
07

Giáo dục: Trừng phạt có nên người? 10:30Sáng

Khi bạn gõ mấy tiếng “trừng phạt thân thể trẻ em” vào công cụ tìm kiếm trên trang www.google.com.vn, chỉ 0,35 giây, bạn...

Tháng 6
18

Ngày gia đình Việt Nam: Vợ chồng và những … passwords 04:34Chiều

Ít tâm sự, chẳng trò chuyện, không trao đổi, đôi vợ chồng thời công nghệ số chẳng khác nào hai hòn đá cuội tròn trịa...

Tháng 6
18

CHÀO MỪNG NGÀY GIA ĐÌNH VIỆT NAM: Gia đình hiện đại và những “nốt nhạc vui” 04:07Chiều

Ở nước ngoai có ngày của mẹ, ngày của cha, nhưng không có ngày gia đình như ở Việt Nam chúng ta. Điều đó khẳng định...

Jan
01

Một số trò chơi tập thể 12:00AM

Các bạn thân mến! Trò chơi không thể thiếu trong các hoạt động tập thể, sinh hoạt Đoàn - Đội và trong các giờ dạy kỹ năng sống. Xin gợi ý với các bạn ...

Jan
01

Chương trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học 12:00AM

Hiện nay Công ty TNHH Tư vấn tâm lý, đào tạo phát triển cá nhân và cộng đồng ( PSYCONSUL CO., LTD) đang triển khai dạy kỹ năng sống cho một số trường ...

Jan
01

Tâm lý học: Bản chất tâm lý người 12:00AM

Bản chất hiện tượng tâm lý: Có nhiều quan niệm khác nhau về bản chất hiện tượng tâm lý người + Quan niệm duy tâm cho rằng tâm lý của con người là do ...

Jan
01

Tâm lý học: Cảm xúc và tình cảm 12:00AM

A. Tình cảm 1. Khái niệm về tình cảm 1.1) Tình cảm là gì Tình cảm là những thái độ thể hiện sự rung cảm của con người đối với sự vật và hiện tượng ...

Jan
01

Trò chơi dành cho lớp học kỹ năng làm việc đồng đội (team work) 12:00AM

1. Bó đũa kỳ diệu a. Dụng cụ: 1 bó đũa và ghế ngồi cho từng học viên. b. Chuẩn bị:             Mỗi bạn sẽ ngồi trên một ghế và ghế được xếp thành...

  • Chuyên viên Duy Bình

    songhongxanh@yahoo.com

  • Tâm Giao

    tamgiaotrochuyen@yahoo.com.vn

  • Chuyên gia

    chuyenkhonoi_tv@yahoo.com

  • Đinh Đoàn

    dinhdoan_tvtc@yahoo.com

  • Đinh Thuỷ

    dinhthuy_tuvantamly62@yahoo.com